Soya, papilionaceus çiçek familyası ya da leguminous bitki familyasının bir üyesi olup uzunluğu 80-100 santime kadar ulaşabilir. Fasülye taneleri 3-5 santim büyüklüğündeki keseciklerin içinde gelişir ve her keseciğin içinde yaklaşık olarak 2-3 fasülye bulunur. Bu fasülyelerin büyüklük ve şekli farklı olabilir. Örneğin bazı fasülyeler iri bazıları ise ufaktır. Uzun, yuvarlak ya da oval şekilli olabilirler.
Genellikle sarı ya da yeşil olan soya fasülyeleri kimi zaman cinsine göre kahverengi, mor, siyah ya da benekli olabilmektedir.
Soya fasülyesi, makineler tarafından, mayıs ortasında ekilir. Eylül ya da Ekim ayları da büyük makinelerin kullanıldığı hasat mevsimidir. Hasat mevsiminin başında soya fasülyeleri kahverengidir, çünkü fasülyeler olgunlaşmadan bitkinin yaprakları kurumuştur. Bitkinin geri kalanı dallar ve soya fasülyelerini barındıran keseciklerden ibarettir.
Amerika Birleşik Devletleri tüm dünyadaki soya fasülyesi üretiminin yaklaşık olarak 2/3'sini gerçekleştirmektedir. Kalan 1/3'lük pay ise Brezilya, Arjantin ve Çin tarafından paylaşılmaktadır.
Hasat mevsiminde toplanan soya fasülyesi hiçbir işlem yapılmadan nakliye araçlarına yüklenir ve işleme birimlerine aktarılır.
Hedefine ulaşan fasülyeler araçtan indirilip yağ değirmenlerine taşınır. Temizlendikten sonra özel makinelerde parçalanarak ince tabakalara ayrılır. Bu işlemler yağ hücrelerinin direncini kırdığı gibi, yağı çıkarılacak ürünün yüzeyini de genişletir.
Daha sonra, fasülyenin bünyesinde barındırdığı yağ uçucu özellikte bir çözücü kullanılarak ekstrüzyon yöntemi kullanılarak çıkarılır. Kullanılan bu çözücü distilasyon (damıtma) yöntemi ile kolaylıkla elimine edilebilir.
Ardından gelen rafinasyon işlemi ile tat ve koku veren bütün maddeler ayrılır. Bütün bu kırma ve rafinasyon işlemleri soya fasülyesinin doğal bileşenlerini korumak amacı ile büyük bir titizlikle kontrol edilir.
Bu işlemlerden geçirilen yağ, sofra yağı ve kızartma yağı olarak mutfaklarda kullanılabileceği gibi margarin, mayonez ve çeşitli sosların üretiminde temel hammadde görevini görecek, kek, kurabiye, bisküvi, kraker gibi çeşitli hazır unlu mamullere lezzet katacaktır.
Soya fasülyesi proteinleri şu özelliklere sahiptir:
* İnsan vücudunun ihtiyaç duyduğu amino asitler açısından mükemmel bir denge oluşturmaktadır. Pekçok gıda maddesinde en azından bir amino asit eksikliği görülür. (Örneği ekmekte lisin, ette ise metionin amino asitleri bulunmamaktadır.)
* Protein etkinlik katsayısı çok iyidir (2-2.3) ve sindirimde kullanım katsayısı da 82'nin üzerindedir.
* Bakteriolojik çökme için idealdir.
* Kolestrol içermez.
* İçerdiği B1 vitamini oranı ete kıyasla daha yüksektir.
* Lipid bulunmaması onları yiyeceklerimiz açısından daha da önemli bir konuma getirmektedir. Çünkü bu sayede daha fazla proteini az kalori alarak tüketebiliyoruz.
|
|
100 gr. üründe ortalama protein miktarı (gr)
|
| |
| Patates |
2 |
| Süt |
5 |
| Pirinç |
8 |
| Ekmek |
10 |
| Unlu mamüller |
12 |
| Yumurta |
12 |
| Et |
18 |
| Balık |
25 |
| Peynir |
25 |
| Soya unu |
50 |
|
|
Yarım fincan pişirilmiş soya fasülyesindeki besinler
|
| Kalori |
149 |
| Protein (gr) |
14,3 |
| Toplam Yağ (gr) |
7,7 |
| Doymuş Yağ (gr) |
1,1 |
| Doymamış Yağ (gr) |
6,6 |
| Karbonhidrat (gr) |
8,5 |
| Ham fiber (gr) |
1,8 |
| Kalsiyum (gr) |
88,0 |
| Demir (mg) |
4,4 |
| Çinko (mg) |
1,0 |
| Thiamine (mg) |
0,1 |
| Riboflavin (mg) |
0,3 |
| Niasin (mg) |
0,3 |
| Vitamin B (mg) |
0,2 |
| Folacin (mg) |
46,2 |
|
|
Bir fincan hazırlanmış lifli soya proteini
|
| Kalori |
120 |
| Protein (gr) |
22 |
| Yağ (gr) |
0,2 |
| Karbonhidrat (gr) |
14,0 |
| Kalsiyum (mg) |
170 |
| Demir (mg) |
4,0 |
| Sodyum (mg) |
7,0 |
| Çinko (mg) |
2,7 |